- Bitki Adı
- Pıtrak Yaprağı
- Bitki Diğer Adları
- Dikenli sıracaotu, Pıtrak otu
- Latince Adı
- Xanthium spinosum L.
- Almanca Adı
- Spitzklette
- Arapça Adı
- زوان شوكي
- Farsça Adı
- خارچه
- Fransızca Adı
- Xanthium épineux
- İngilizce Adı
- Spiny Cocklebur
- İtalyanca Adı
- Xanthium spinoso
- Rusça Adı
- Панцирник колючий
- Yunanca Adı
- Ξάνθιον αγκαθωτό
- Bulunduğu Yer
- Tarla, çayır, yol kenarı, nadas alanları.
- Toplanma Zamanı
- Yaz sonu ve sonbaharda.
- Kullanılan Bölgesi
- Yaprakları ve tohumları
- Yetiştiği Bölgeler
- Anadolu, Kafkasya, Orta Asya.
- Bitki Tanımı
- Dikenli gövdeye sahip, yaprakları parçalı ve sivri uçlu otsu bir bitki.
- Günlük Kullanım
- Halk arasında kaynatılarak haricen deri rahatsızlıklarında uygulanmıştır.
- Modern Bilimde
- İçeriğinde ksantostrumarin ve alkaloidler tespit edilmiştir.
- Kullanım Alanları
- Antiseptik,
- Yan Etkileri
- Fazla kullanımı toksik olabilir, dahili kullanımda dikkatli olunmalıdır.
- Hazırlanış Şekli
- Yaprakları kaynatılarak lapa yapılır, haricen uygulanır.
- Azerbaycan Adı
- Pıtraq
- 1. Bitki İçeriği
Pıtrak yaprağı; tanen, uçucu yağlar, reçine, sabit yağ asitleri ve fenolik bileşikler yönünden zengindir. Bitkinin özellikle yaprak ve kök kısımlarında doğal antibakteriyel ve antiseptik bileşenler bulunur.
- 2. Etken Maddesi
Başlıca etken maddeleri xanthinin türevleri, saponinler, flavonoidler, alkaloidler ve triterpenoidlerdir. Bu bileşikler özellikle antiinflamatuar ve analjezik özellik gösterir.
- 3. İlaç, Gıda Takviyesi ve Moleküler Kullanımı
Pıtrak ekstresi farmasötik preparatlarda antimikrobiyal özelliklerinden dolayı yer alır. Gıda takviyelerinde bağışıklık destekleyici olarak kullanımı araştırılmaktadır. Moleküler biyolojide ise bitkinin fenolik profili antioksidan potansiyel belirteci olarak incelenmektedir.
- Ateş düşüren,
- Çıban,
- Deri
- Deri rahatsızlıkları,
- Diuretik,
- Kankesici,
- Sakinleştirici,
- Terletici,
Yara.
- Yatıştırıcı,
- İbn-i Sînâ
Pıtrak yaprağını haricen yara ve çıbanlarda kullanılabileceğini zikretmiştir.
Lokman Hekim geleneğinde pıtrak yaprağı, vücuttaki dış iltihaplanmaları yatıştırmak, deri temizliğini desteklemek ve kanı doğal yoldan arındırmak amacıyla kaynatılarak veya lapası yapılarak kullanılmıştır. İbn-i Sina, bitkinin terletici ve toksin atıcı yönünü özellikle vurgulamıştır.
Hipertansiyon zamanı destek amacı ile
- Doğranmış pıtrak 1 çorba kaşığı
- Kaynar su 1 su bardağı
On dakika kısık ateş üzerinde 1 saat demlenip süzülür.
Bundan günde 3-4 defa, yemekten önce,1/4 bardak içilir.
Bu amaçla pıtrak cevherinden de kullanılıyor.
Bunun için yarım litrelik cam şişe yarısına kadar doğranmış bitki ile doldurulur,
- Üzerine etil alkol ilave edilir,
Karanlık yerde 2-3 hafta beklettikten sonra süzülür.
Bu karışımdan 1 çorba kaşığı alıp bir bardak suya ilave edilir ve günde 2-3 defa, yemeğe yarım saat kala kullanılır.
Egzama ve mantar rahatsızlıkları zamanı
- Doğranmış bitki 2 çorba kaşığı
- Kaynar su 1 bardak
Kısık ateş üzerinde 20 dakika kaynatılıyor. Sonra süzüp üzerine sıcak su ilave edip 1 bardak hacmine getiriliyor. Alınmış karışımdan hasta bölgeye kompres yapılıyor.
Dikkat! Pıtrak aşırı zehirli olduğu için kullanırken uzman tavsiyelerine uyunuz.
Eğer dış bölgelere süren zaman kaşınma yaşanırsa hemen durdurunuz.