- Bitki Adı
- Şakayık
- Bitki Diğer Adları
- Çin şakayığı
- Azerbaycan Adı
- Şakayık
- Latince Adı
- Paeonia lactiflora Pallas (Syn.: Paeonia albiflora Pall., Paeonia chinensis L. Vilmorin, Paeonia edulis Salisb.)
- Almanca Adı
- Chinesische Pfingstrose
- Arapça Adı
- الفاوانيا الصينية
- Farsça Adı
- صد تومانی چینی
- Fransızca Adı
- Pivoine de Chine
- İngilizce Adı
- Chinese peony
- İtalyanca Adı
- Peonia cinese
- Rusça Adı
- Пион молочноцветковый
- Yunanca Adı
- Παιώνια η γαλακτώδης
- Bulunduğu Yer
- Çin, Doğu Asya
- Toplanma Zamanı
- Sonbaharda kökleri toplanır
- Kullanılan Bölgesi
- Kök
- Yetiştiği Bölgeler
- Çin, Japonya, Kore
BİTKİ TANIMI
Geniş yapraklı, büyük gösterişli çiçekli, çok yıllık otsu bir bitkidir.
GÜNLÜK KULLANIM
Kökleri kurutulup çay veya tıbbi preparatlarda kullanılır.
MODERN BİLİMDE
Anti-inflamatuar, bağışıklık düzenleyici ve ağrı hafifletici etkileri araştırılmaktadır.
KULLANIM ALANLARI
Romatizma, adet düzensizlikleri, bağışıklık sistemi destekleyici.
YAN ETKİLERİ
Aşırı kullanım mide bulantısı ve ishal yapabilir.
HAZIRLANIŞ ŞEKLİ
Kurutulmuş kök kaynatılarak çay yapılır veya toz haline getirilip ilaçlarda kullanılır.
BİTKİ İÇERİĞİ
Şakayık, Paeoniaceae familyasına ait çok yıllık otsu bir bitkidir. Anavatanı Çin ve Orta Asya’dır. Kökü tıbbi olarak kullanılır. İçeriğinde paeoniflorin, paeonol, benzoik asit, gallik asit, albiflorin, flavonoidler, tanenler ve uçucu yağlar bulunur.
BİTKİ ETKEN MADDESİ
Başlıca etken maddeleri paeoniflorin, paeonol, albiflorin, benzoik asit ve flavonoidlerdir. Bu bileşikler antiinflamatuar, antispazmodik ve sinir sistemi dengeleyici özellik taşır.
BİTKİNİN İLAÇ SEKTÖRÜNDE KULLANILAN ETKEN MADDESİ
Şakayık kökünden elde edilen paeoniflorin, modern ilaç sektöründe nöroprotektif, antienflamatuar ve antikonvülsan etkileri nedeniyle araştırılmıştır. Ayrıca Çin tıbbında kullanılan 'Shaoyao' ekstresi, kas spazmlarını azaltıcı ilaçlarda yardımcı bileşen olarak yer alır.
BİTKİ GIDA TAKVİYELERİNDE KULLANILAN EKSTRAKT MADDESİ VAR MI
Evet. Paeonia lactiflora ekstresi, sinir sistemi dengeleyici, adet düzenleyici ve antioksidan formülasyonlarda kullanılmaktadır. Ayrıca bazı bitkisel kadın sağlığı destek ürünlerinde de bileşen olarak yer alır.
MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK OLARAK KULLANIMI VAR MI
Paeoniflorin bileşiği, hücre kültürü çalışmalarında inflamasyonla ilişkili genlerin (TNF-α, IL-6, NF-κB) ekspresyonunu azalttığı gösterilmiştir. Ayrıca antioksidan enzim genlerinin (SOD, CAT, GPx) aktivasyonunu artırarak oksidatif stresi azalttığı tespit edilmiştir.
LOKMAN HEKİMLERDEN KISA GERÇEK FORMÜLLER VEYA KULLANIMI
İbn-i Sina, şakayık kökünü 'melankoli, sinir zayıflığı ve kadın hastalıklarında faydalı' olarak tanımlamıştır. Davud el-Antaki, şakayık kökünü bal ile kaynatıp karın sancısına karşı tavsiye etmiştir. Anadolu hekimleri, şakayık çayını sinir yatıştırıcı ve adet düzenleyici olarak kullanmışlardır.