Şimşir

BİTKİ TANIMI

Her dem yeşil, sık dallı, sert yapraklı, çalı formunda veya küçük ağaç şeklinde bir bitkidir.

GÜNLÜK KULLANIM

Zehirli olduğundan doğrudan kullanım uygun değildir; halk arasında kaynatılıp dıştan uygulamalarda kullanılmıştır.

MODERN BİLİMDE

Alkaloid ve toksik bileşikler içerdiği için fitoterapide kullanımı sınırlıdır; daha çok süs bitkisi ve ahşap işçiliğinde değerlidir.

KULLANIM ALANLARI

Karaciğeri destek verir.

Saç çıkarmada yardımcı olur.

Vücuttan toksinleri atmada yardımcı olur.

YAN ETKİLERİ

Zehirli etkiler gösterebilir; ağızdan kullanımda mide bulantısı, kusma ve zehirlenmeye yol açar.

HAZIRLANIŞ ŞEKLİ

Halk arasında haricen kaynatma suyu ile gargara veya yara temizliğinde kullanılmıştır.

BİTKİ İÇERİĞİ

Şimşir yaprağı, Buxaceae familyasından gelen, her dem yeşil, odunsu bir bitkidir. İçeriğinde alkaloidler (buksin, buksinin), tanenler, triterpenler, uçucu yağlar, reçineler ve flavonoidler bulunur. Bitkinin özellikle yaprak ve kabuk kısmı farmakolojik olarak aktif bileşikler taşır.

BİTKİ ETKEN MADDESİ

Başlıca etken maddeleri buksin, buksinin, parahidroksibuksin, triterpen saponinler ve flavonoidlerdir. Bu bileşikler antienflamatuar, antiparaziter ve karaciğer koruyucu özellik taşır, ancak yüksek dozlarda toksik etki gösterebilir.

BİTKİNİN İLAÇ SEKTÖRÜNDE KULLANILAN ETKEN MADDESİ

Şimşir bitkisinden izole edilen buksin alkaloidi geçmişte ateş düşürücü ve romatizma ilaçlarında araştırılmış, ancak toksisite nedeniyle modern ilaç sektöründe doğrudan kullanımı sınırlandırılmıştır. Günümüzde laboratuvar düzeyinde antikanser potansiyeli açısından çalışılmaktadır.

BİTKİ GIDA TAKVİYELERİNDE KULLANILAN EKSTRAKT MADDESİ VAR MI

Hayır. Şimşir yaprağı içerdiği alkaloidler nedeniyle doğrudan gıda takviyelerinde kullanılmaz. Ancak bazı bitkisel kozmetik formülasyonlarda, antioksidan özelliklerinden faydalanmak amacıyla düşük oranda ekstresi yer alabilmektedir.

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK OLARAK KULLANIMI VAR MI

Buxus alkaloidleri, hücre kültürü modellerinde mitokondriyal fonksiyonlar ve apoptoz mekanizmaları üzerinde çalışılmıştır. Bazı buksin türevlerinin, tümör hücrelerinde proliferasyonu baskılayan genlerin aktivasyonunu artırdığı tespit edilmiştir.

LOKMAN HEKİMLERDEN KISA GERÇEK FORMÜLLER VEYA KULLANIMI

İbn-i Sina, şimşir kabuğunu ateş düşürücü olarak tanımlamış, ancak yüksek dozda kullanılmaması gerektiğini vurgulamıştır. Davud el-Antaki, şimşir yapraklarını sirke içinde kaynatarak saç dökülmesi ve kepek için dıştan uygulamayı önermiştir. Anadolu hekimleri ise şimşir suyunu deri mantarlarında haricen kullanmışlardır.