- Bitki Diğer Adları
- Kaya kaşıkotu
- Latince Adı
- Herniaria hirsuta
- Almanca Adı
- Behaarter Bruchkraut
- Arapça Adı
- عشبة الفتق المشعرة
- Farsça Adı
- علف هرنیاریا
- Fransızca Adı
- Herniaria velue
- İngilizce Adı
- Hairy rupturewort
- İtalyanca Adı
- Erniaria pelosa
- Rusça Adı
- Грыжник шероховатый
- Yunanca Adı
- Τριχωτή ερνιάρια
- Bulunduğu Yer
- Taşlık alanlar, kırsal bölgeler
- Toplanma Zamanı
- İlkbahar ve yaz aylarında
- Kullanılan Bölgesi
- Toprak üstü
- Yetiştiği Bölgeler
- Akdeniz, Avrupa, Asya
- Bitki Tanımı
- Herniaria hirsuta, küçük yapraklı, yatay yayılıcı, tüylü otsu bir bitkidir.
- Günlük Kullanım
- Çay olarak ölçülü şekilde kullanılabilir.
- Modern Bilimde
- Saponinler içerir; idrar söktürücü ve böbrek sağlığı üzerine araştırılmıştır.
- Kullanım Alanları
- Gelenekte böbrek ve idrar yolu sorunlarında; modern kullanımda fitoterapi ürünlerinde.
- Yan Etkileri
- Aşırı kullanım mide bulantısı yapabilir.
- Hazırlanış Şekli
- Kurutulmuş toprak üstü kısımları kaynatılarak çay yapılır.
- Tüylü Kaşıkotu
- Azerbaycan Adı
- Tüklü qaşıqotu
- Bitki İçeriği
Tüylü kaşıkotu, Caryophyllaceae (karanfilgiller) familyasından çok yıllık, otsu bir bitkidir. Anadolu’da taşlık alanlarda ve kaya kenarlarında yetişir. Bitkinin tamamı tıbbi amaçla kullanılır. İçeriğinde saponinler, flavonoidler, kumarinler, triterpenler, tanenler ve organik asitler bulunur.
- Bitki Etken Maddesi
Başlıca etken maddeleri herniarin, herniarozit, flavonoidler (kaempferol, quercetin) ve triterpen saponinlerdir. Bu bileşikler idrar söktürücü, taş düşürücü, antiinflamatuar ve antioksidan etki gösterir.
- Bitkinin İlaç Sektöründe Kullanılan Etken Maddesi
Herniaria hirsuta ekstresi, farmasötik alanda böbrek taşı oluşumunu önleyici ve idrar yollarını rahatlatıcı ürünlerde kullanılmaktadır. Özellikle Avrupa farmakopelerinde, bitkisel diüretik preparatlarda aktif bileşen olarak kabul edilmiştir.
- Bitki Gıda Takviyelerinde Kullanılan Ekstrakt Maddesi Var mı
Evet. Tüylü kaşıkotu ekstresi, böbrek taşı oluşumunu önlemeye ve idrar yollarını temizlemeye yönelik gıda takviyelerinde yaygın olarak kullanılır. Genellikle mısır püskülü, ayrık kökü ve kuşburnu gibi bitkilerle birlikte formüle edilir.
- Moleküler Biyoloji ve Genetik Olarak Kullanımı Var mı
Herniaria saponinlerinin, kalsiyum oksalat kristallerinin oluşumunu önleyen gen ekspresyon mekanizmalarını etkilediği ve böbrek hücrelerinde oksidatif stresi azaltarak taş oluşumuna karşı koruyucu rol oynadığı gösterilmiştir. Ayrıca bu bileşiklerin antioksidan genleri (SOD, GPx, CAT) aktive ettiği rapor edilmiştir.
- Lokman Hekimlerden Kısa Gerçek Formüller veya Kullanımı
İbn-i Sina, idrar yollarını temizleyen bitkiler arasında kaşıkotu benzeri bitkileri zikretmiştir. Davud el-Antaki, 'idrarı kolaylaştıran ve taşları eriten' otlar arasında bu bitkiden bahseder. Anadolu hekimleri, tüylü kaşıkotunu kaynatıp suyu ile böbrek taşlarını düşürmek ve mesaneyi temizlemek amacıyla kullanmışlardır.