- Bitki Diğer Adları
- Kaya kaşıkotu
- Azerbaycan Adı
- Tüklü qaşıqotu
- Latince Adı
- Herniaria hirsuta
- Almanca Adı
- Behaarter Bruchkraut
- Arapça Adı
- عشبة الفتق المشعرة
- Farsça Adı
- علف هرنیاریا
- Fransızca Adı
- Herniaria velue
- İngilizce Adı
- Hairy rupturewort
- İtalyanca Adı
- Erniaria pelosa
- Rusça Adı
- Грыжник шероховатый
- Yunanca Adı
- Τριχωτή ερνιάρια
- Bulunduğu Yer
- Taşlık alanlar, kırsal bölgeler
- Toplanma Zamanı
- İlkbahar ve yaz aylarında
- Kullanılan Bölgesi
- Toprak üstü
- Yetiştiği Bölgeler
- Akdeniz, Avrupa, Asya
- Tüylü Kaşıkotu
BİTKİ TANIMI
Herniaria hirsuta, küçük yapraklı, yatay yayılıcı, tüylü otsu bir bitkidir.
GÜNLÜK KULLANIM
Çay olarak ölçülü şekilde kullanılabilir.
MODERN BİLİMDE
Saponinler içerir; idrar söktürücü ve böbrek sağlığı üzerine araştırılmıştır.
KULLANIM ALANLARI
Gelenekte böbrek ve idrar yolu sorunlarında; modern kullanımda fitoterapi ürünlerinde.
YAN ETKİLERİ
Aşırı kullanım mide bulantısı yapabilir.
HAZIRLANIŞ ŞEKLİ
Kurutulmuş toprak üstü kısımları kaynatılarak çay yapılır.
BİTKİ İÇERİĞİ
Tüylü kaşıkotu, Caryophyllaceae (karanfilgiller) familyasından çok yıllık, otsu bir bitkidir. Anadolu’da taşlık alanlarda ve kaya kenarlarında yetişir. Bitkinin tamamı tıbbi amaçla kullanılır. İçeriğinde saponinler, flavonoidler, kumarinler, triterpenler, tanenler ve organik asitler bulunur.
BİTKİ ETKEN MADDESİ
Başlıca etken maddeleri herniarin, herniarozit, flavonoidler (kaempferol, quercetin) ve triterpen saponinlerdir. Bu bileşikler idrar söktürücü, taş düşürücü, antiinflamatuar ve antioksidan etki gösterir.
BİTKİNİN İLAÇ SEKTÖRÜNDE KULLANILAN ETKEN MADDESİ
Herniaria hirsuta ekstresi, farmasötik alanda böbrek taşı oluşumunu önleyici ve idrar yollarını rahatlatıcı ürünlerde kullanılmaktadır. Özellikle Avrupa farmakopelerinde, bitkisel diüretik preparatlarda aktif bileşen olarak kabul edilmiştir.
BİTKİ GIDA TAKVİYELERİNDE KULLANILAN EKSTRAKT MADDESİ VAR MI
Evet. Tüylü kaşıkotu ekstresi, böbrek taşı oluşumunu önlemeye ve idrar yollarını temizlemeye yönelik gıda takviyelerinde yaygın olarak kullanılır. Genellikle mısır püskülü, ayrık kökü ve kuşburnu gibi bitkilerle birlikte formüle edilir.
MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK OLARAK KULLANIMI VAR MI
Herniaria saponinlerinin, kalsiyum oksalat kristallerinin oluşumunu önleyen gen ekspresyon mekanizmalarını etkilediği ve böbrek hücrelerinde oksidatif stresi azaltarak taş oluşumuna karşı koruyucu rol oynadığı gösterilmiştir. Ayrıca bu bileşiklerin antioksidan genleri (SOD, GPx, CAT) aktive ettiği rapor edilmiştir.
LOKMAN HEKİMLERDEN KISA GERÇEK FORMÜLLER VEYA KULLANIMI
İbn-i Sina, idrar yollarını temizleyen bitkiler arasında kaşıkotu benzeri bitkileri zikretmiştir. Davud el-Antaki, 'idrarı kolaylaştıran ve taşları eriten' otlar arasında bu bitkiden bahseder. Anadolu hekimleri, tüylü kaşıkotunu kaynatıp suyu ile böbrek taşlarını düşürmek ve mesaneyi temizlemek amacıyla kullanmışlardır.