- Bitki Diğer Adları
- Filisgin, Su nanesi
- Latince Adı
- Mentha pulegium
- Almanca Adı
- Polei-Minze
- Arapça Adı
- نعناع البرك
- Farsça Adı
- پونه کوهی
- Fransızca Adı
- Menthe pouliot
- İngilizce Adı
- Pennyroyal
- İtalyanca Adı
- Poleggio
- Rusça Adı
- Блошиная мята
- Yunanca Adı
- Γλήχων
- Bulunduğu Yer
- Sulak alanlar, dere kenarları, çayırlıklar
- Toplanma Zamanı
- Yaz aylarında çiçeklenme dönemi
- Kullanılan Bölgesi
- Yaprak, toprak üstü
- Yetiştiği Bölgeler
- Akdeniz bölgesi, Avrupa, Batı Asya
- Bitki Tanımı
- Mentha pulegium, kuvvetli aromalı, morumsu çiçekli, çok yıllık bir nane türüdür.
- Günlük Kullanım
- Çay olarak veya baharat şeklinde kullanılır, ancak dikkatli olunmalıdır.
- Modern Bilimde
- Uçucu yağlar (pulegon) içerir; sindirim ve solunum yolları üzerine araştırılmıştır.
- Kullanım Alanları
- Gelenekte mide ve bağırsak rahatlatıcı; modern kullanımda fitoterapide sınırlı.
- Yan Etkileri
- Fazla tüketimi karaciğer için zararlı olabilir, hamilelerde kesinlikle önerilmez.
- Hazırlanış Şekli
- Kurutulmuş yaprakları kaynatılarak çay yapılır veya baharat olarak kullanılır.
- Yarpuz
- Azerbaycan Adı
- Yarpız
- Bitki İçeriği
Yarpuz, Lamiaceae (ballıbabagiller) familyasından çok yıllık, aromatik bir bitkidir. Halk arasında filisgin veya su nanesi olarak bilinir. Nemli bölgelerde, dere kenarlarında doğal olarak yetişir. Bitkinin yaprak ve çiçekleri tıbbi olarak kullanılır. İçeriğinde pulegon, menton, limonen, mentol, flavonoidler, tanenler ve organik asitler bulunur.
- Bitki Etken Maddesi
Başlıca etken maddesi pulegondur. Ayrıca menton, mentol ve limonen gibi uçucu bileşenler antimikrobiyal, spazm çözücü, gaz giderici ve sakinleştirici etkiler gösterir.
- Bitkinin İlaç Sektöründe Kullanılan Etken Maddesi
Yarpuz uçucu yağı (Mentha pulegium oil), ilaç sanayisinde öksürük şurupları, inhalerler ve sindirim düzenleyici formülasyonlarda kullanılmaktadır. Pulegon ve menton, farmasötik aromatik ajanlar arasında yer alır. Ancak yüksek dozda karaciğer üzerinde toksik etki gösterebileceğinden kontrollü dozda kullanılır.
- Bitki Gıda Takviyelerinde Kullanılan Ekstrakt Maddesi Var mı
Evet. Yarpuz ekstresi, sindirimi kolaylaştırıcı, gaz giderici ve mide rahatlatıcı gıda takviyelerinde yer almaktadır. Ayrıca doğal nefes ferahlatıcı ve solunum destekleyici ürünlerde yardımcı bileşen olarak kullanılır.
- Moleküler Biyoloji ve Genetik Olarak Kullanımı Var mı
Mentha pulegium uçucu bileşenleri, hücre kültürlerinde antioksidan genlerin (Nrf2, SOD, GPx) aktivitesini artırmış, inflamatuar genlerin (IL-6, COX-2, TNF-α) baskılanmasını sağlamıştır. Ayrıca pulegonun hepatik hücrelerde detoksifikasyon genlerini (CYP450, GST) modüle ettiği belirlenmiştir.
- Lokman Hekimlerden Kısa Gerçek Formüller veya Kullanımı
İbn-i Sina, yarpuzu 'mideyi yumuşatan, gazı gideren ve soğuk algınlığına iyi gelen' otlar arasında zikretmiştir. Davud el-Antaki, yarpuzu 'kadınlarda adet düzenleyici, sinirleri gevşeten ve bedeni ısıtan' bitkilerden biri olarak tanımlar. Anadolu hekimleri, yarpuz suyunu mide rahatlatıcı, nefes açıcı ve adet söktürücü olarak kullanmışlardır.