- Bitki Adı
- Zakkum
- Bitki Diğer Adları
- Ağu ağacı
- Latince Adı
- Nerium oleander L.
- Almanca Adı
- Oleander
- Arapça Adı
- دفلى
- Farsça Adı
- خرزهره
- Fransızca Adı
- Laurier-rose
- İngilizce Adı
- Oleander
- İtalyanca Adı
- Oleandro
- Rusça Adı
- Олеандр
- Yunanca Adı
- Νηρίον
- Bulunduğu Yer
- Bahçeler, parklar, Akdeniz kıyıları
- Toplanma Zamanı
- Yaz aylarında çiçekli dönemde
- Kullanılan Bölgesi
- Yaprakları ve çiçekleri
- Yetiştiği Bölgeler
- Akdeniz, Ege, Anadolu, Ortadoğu
- Bitki Tanımı
- Her mevsim yeşil kalan, pembe-beyaz çiçekli, zehirli özelliğe sahip bir çalıdır.
- Günlük Kullanım
- Günlük kullanım önerilmez, çünkü zehirlidir.
- Modern Bilimde
- Kalp glikozitleri açısından araştırılmıştır.
- Kullanım Alanları
- Süs bitkisi olarak yetiştirilir, tıbbi kullanımda dikkat gerektirir.
- Yan Etkileri
- Tüm kısımları zehirlidir, yanlış kullanım ölümcül olabilir.
- Hazırlanış Şekli
- Gelenekte çok sınırlı tıbbi kullanımı olmuştur, modern kullanım önerilmez.
- Ağrı kesici
- Cilt
- Kötü huylu hücreler,
- Bitki İçeriği
Zakkum, Apocynaceae (zakkumgiller) familyasından, Akdeniz iklimine özgü, herdem yeşil, çiçekli bir çalı bitkisidir. Halk arasında ağu ağacı olarak bilinir. Güzel görünümüne rağmen oldukça zehirlidir. İçeriğinde kardiyak glikozitler, flavonoidler, triterpenler, saponinler ve alkaloidler bulunur. En önemli bileşenleri oleandrin, neriin ve digitoksin benzeri maddelerdir.
- Bitki Etken Maddesi
Başlıca etken maddeleri oleandrin, neriin ve digitoksigenindir. Bu bileşenler kardiyak kas hücreleri üzerinde doğrudan etki gösterir, güçlü pozitif inotropik (kalp kası kuvvetlendirici) etki yapar, ancak yüksek dozda toksiktir.
- Bitkinin İlaç Sektöründe Kullanılan Etken Maddesi
Zakkumun saflaştırılmış glikozit türevleri, farmasötik araştırmalarda kanser hücrelerinin apoptoz (programlı hücre ölümü) mekanizmalarını tetikleyen potansiyel bileşikler olarak incelenmiştir. Ancak toksisite riski nedeniyle doğrudan ilaç formülasyonlarında kullanılmamaktadır. Bazı deneysel çalışmalar, oleandrin’in antikanser ve antiviral etkilerini rapor etmiştir.
- Bitki Gıda Takviyelerinde Kullanılan Ekstrakt Maddesi Var mı
Hayır. Zakkum yüksek toksisite içerdiği için gıda takviyelerinde veya bitkisel karışımlarda kullanılmaz. Kontrollü laboratuvar çalışmaları dışında insan tüketimine uygun değildir.
- Moleküler Biyoloji ve Genetik Olarak Kullanımı Var mı
Oleandrin bileşiği, hücre kültürlerinde Na⁺/K⁺-ATPaz enzimini inhibe ederek hücre içi kalsiyum artışı oluşturur. Bu mekanizma kalp kası hücrelerinde kasılmayı artırırken, bazı kanser hücrelerinde apoptoz genlerinin (Bax, Caspase-3) aktivasyonuna yol açmıştır. Ayrıca NF-κB sinyal yolunu baskılayarak tümör hücre proliferasyonunu azaltıcı potansiyel göstermiştir. Bu etkiler deneysel düzeydedir.
- Lokman Hekimlerden Kısa Gerçek Formüller veya Kullanımı
İbn-i Sina, 'zehirli ama ehli tarafından doğru kullanıldığında faydalı olan bitkiler' arasında zakkum benzeri bitkilerden bahseder. Davud el-Antaki, 'ağu ağacının çok az miktarının dahi kalbi kuvvetlendireceğini, fazlasının ise öldürücü olacağını' belirtmiştir. Eski Anadolu hekimleri, zakkumun özsuyunu haricen yara ve deri lezyonlarında mikrop öldürücü olarak çok sınırlı şekilde kullanmışlardır.