Akdiken

MEYVE TANIMI

Akdiken küçük siyah renkli, buruk ve acı tada sahip meyveler verir. Özelikle Kuzey Doğu Marmara ve Karadeniz bol olarak bulunmaktadır aslında Anadolu'muzda tanınan ağaçlardandır meyveleri aslında birçok yerde tedavide kabızlık tedavisinde kullanılmakta.

Meyveleri siyah renktedir.

Özelik ile Avrupa’da birçok lokman hekimin baş tacıdır.

GÜNLÜK KULLANIM

Çok az miktarda, dikkatli ve ölçülü kullanılmalıdır.

MODERN BİLİMDE

Laksatif etkisi ve bağırsak temizleyici özellikleri araştırılmıştır.

KULLANIM ALANLARI

• Bağırsak boşaltıcı,

kabızlık giderici.

• İdrar söktürücü
• Kabızlık için

Meyvesinden 10-20 arası ishal yapar.

• Egzama kaşıntı

Meyvelerin suyundan pansuman yapılır.

YAN ETKİLERİ

Aşırı kullanımında mide bulantısı, ishal ve bağırsak kramplarına sebep olabilir.

HAZIRLANIŞ ŞEKLİ

Meyve ve kabukları kurutularak kaynatılır veya macun yapılır.

BİTKİ İÇERİĞİ

Akdiken, Rhamnaceae (cehre) familyasından dikenli bir çalı bitkisidir. Meyvesi siyah renklidir ve olgunlaştığında içeriğinde yüksek miktarda glikozit ve organik asit barındırır. Yaprak, kabuk ve meyve kısımları tıbbi olarak kullanılır. İçeriğinde antrakinon glikozitleri, flavonoidler, pektin, tanen, C vitamini ve reçine bulunur.

BİTKİ ETKEN MADDESİ

Ana etken maddeleri rhamnoksantin, rhamnetin, emodin, krizofanol, aloe-emodin ve antrakinon türevleridir. Bu bileşikler hafif müshil (laksatif), karaciğer uyarıcı ve safra akışını artırıcı etkilere sahiptir.

BİTKİNİN İLAÇ SEKTÖRÜNDE KULLANILAN ETKEN MADDESİ

Akdikenin antrakinon türevleri, ilaç sektöründe doğal laksatif (bağırsak çalıştırıcı) formülasyonlarda kullanılır. Özellikle 'Rhamnus catharticus extract' adıyla farmasötik hammaddeler arasında yer alır. Bu bileşikler sinameki ve cascara gibi diğer bitkisel müshil preparatlarıyla benzer etki mekanizmasına sahiptir.

BİTKİ GIDA TAKVİYELERİNDE KULLANILAN EKSTRAKT MADDESİ VAR MI

Evet. Akdiken ekstresi, özellikle detoksifikasyon ve sindirim sistemini düzenleyici gıda takviyelerinde yer alır. Ancak uzun süreli veya yüksek dozda kullanım önerilmez; çünkü antrakinon bileşikleri bağırsak mukozasında tahrişe yol açabilir. Kontrollü, düşük doz formülasyonlar tercih edilir.

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK OLARAK KULLANIMI VAR MI

Antrakinon bileşikleri, hücresel düzeyde NF-κB ve COX-2 genlerinin baskılanmasını sağlayarak antiinflamatuar etki gösterir. Emodin, karaciğer hücrelerinde detoksifikasyon enzimlerini (GST, CYP1A1) aktive eder. Ayrıca p53 ve Bax genlerini uyararak kontrollü hücre yenilenmesini destekler. Kronik inflamasyon ve karaciğer fibrozisine karşı moleküler düzeyde koruyucu etki rapor edilmiştir.

LOKMAN HEKİMLERDEN KISA GERÇEK FORMÜLLER VEYA KULLANIMI

İbn-i Sina, 'cehre' adıyla andığı bu bitkiyi 'vücudu temizleyen, bağırsakları açan ve safrayı çözen' bitkiler arasında sayar. Davud el-Antaki, 'meyvesi karaciğeri temizler, kabızlığı giderir' der. Anadolu’da akdiken meyvesi, kurutularak suyla kaynatılıp sindirimi kolaylaştırmak için içilmiştir.