- Bitki Adı
- Çavdar Mahmuzu
- Bitki Diğer Adları
- Mahmuzlu Çavdar, Ergot
- Azerbaycan Adı
- Çovdar mahmuzu
- Latince Adı
- Secale cornutum - Claviceps purpurea Tulasne
- Almanca Adı
- Mutterkorn
- Arapça Adı
- مهماز الجاودار
- Farsça Adı
- شاخک چاودار
- Fransızca Adı
- Ergot de seigle
- İngilizce Adı
- Ergot
- İtalyanca Adı
- Segale cornuta
- Rusça Adı
- Спорынья пурпурная
- Yunanca Adı
- Εργότ
- Bulunduğu Yer
- Çavdar başaklarında parazit olarak gelişir
- Toplanma Zamanı
- Çavdar hasadı sırasında toplanır
- Kullanılan Bölgesi
- Mantarın sertleşmiş yapıları (sklerotium)
- Yetiştiği Bölgeler
- Avrupa, Asya, Kuzey Amerika çavdar tarlaları
BİTKİ TANIMI
Claviceps purpurea isimli mantarın çavdar başaklarında oluşturduğu koyu mor-siyah renkli sert yapılar.
GÜNLÜK KULLANIM
Tıbbi kullanımda çok düşük dozlarda uygulanır, halk arasında doğrudan kullanımı önerilmez.
MODERN BİLİMDE
Uterus kaslarını uyaran alkaloidleri nedeniyle doğum hekimliğinde; ergotamin türevleri migren tedavisinde kullanılır.
KULLANIM ALANLARI
Tıbbi ilaç üretimi (ergotamin, ergometrin), farmasötik araştırmalar.
YAN ETKİLERİ
UYUŞTURUCU ÖZELLIĞI BULUNMAKTA
Yüksek dozda zehirlenmeye yol açar; halüsinasyon, kasılma, damar daralması, gangren.
HAZIRLANIŞ ŞEKLİ
Doğrudan halk kullanımına uygun değildir; ilaç sanayinde işlenerek kullanılır.
BİTKİ İÇERİĞİ
Çavdar mahmuzu ergot alkaloidleri, pigmentler ve yağ asitleri içerir.
Besin olarak kullanılmaz, çünkü toksik etkilere sahiptir.
BİTKİ ETKEN MADDESİ
Başlıca bileşikleri ergotamin, ergometrin, ergokristin, ergosin gibi indol alkaloidlerdir. Bu maddeler sinir sistemi ve damarlar üzerinde güçlü etkilere sahiptir.
İLAÇ SEKTÖRÜNDE KULLANILAN ETKEN MADDESİ
- Ergotamin migren tedavisinde,
ergometrin ise doğum sonrası kanamayı durdurmak için kullanılan ilaçlarda etken madde olarak yer almaktadır.
MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK OLARAK KULLANIMI
Ergot alkaloidleri sinir sistemi ve damar yapısı üzerindeki etkileri nedeniyle farmakoloji ve hücre kültürü araştırmalarında kullanılmaktadır.
KLASİK HEKİMLERDE KULLANIMI
Avrupa Ortaçağı’nda ise 'ergotizm' adı verilen toplu zehirlenmelere yol açmıştır.