- Bitki Adı
- Karabuğday
- Bitki Diğer Adları
- Greçka
- Azerbaycan Adı
- Qara buğda
- Latince Adı
- Karabuğday
- Almanca Adı
- Buchweizen
- Arapça Adı
- الحنطة السوداء
- Farsça Adı
- گندم سیاه
- Fransızca Adı
- Sarrasin
- İngilizce Adı
- Buckwheat
- İtalyanca Adı
- Grano saraceno
- Rusça Adı
- Гречиха
- Yunanca Adı
- Φαγόπυρο
- Bulunduğu Yer
- Dağlık bölgeler, tarla ekimleri
- Toplanma Zamanı
- Yaz sonu – Sonbahar
- Kullanılan Bölgesi
- Tohum
- Yetiştiği Bölgeler
- Asya, Avrupa, Anadolu
- Fagopyrum esculentum Moench
- (Sin: Fagopyrum fagopyrum H.Karst.)
- Toprak üstü, tohum
- Karabuğday
- Fagopyrum esculentum Moench
- (Sin.: Fagopyrum fagopyrum H.Karst.)
- Filizlendirilmiş karabuğday bitkisi
BİTKİ TANIMI
Polygonaceae familyasından, üçgen biçimli tohumlar veren otsu bitki.
GÜNLÜK KULLANIM
Tohumları haşlanarak, un haline getirilerek tüketilir.
MODERN BİLİMDE
- GLUTENSİZ YAPISIYLA ÇÖLYAK HASTALARI için alternatif tahıl;
Damar sağlığını destekleyen rutin flavonoidi ile incelenmektedir.
KULLANIM ALANLARI
- Çölyak hastaları,
- Damar sağlığı,
Enerji verici.
- Glutensiz,
- Kan şekeri dengesi,
- Sindirim sistemi,
YAN ETKİLERİ
Aşırı tüketim bazı kişilerde alerjiye yol açabilir.
HAZIRLANIŞ ŞEKLİ
Haşlanarak yemeklerde, un olarak ekmek ve hamur işlerinde kullanılır.
BİTKİ İÇERİĞİ
Karabuğday, Polygonaceae (madımakgiller) familyasından bir bitkidir. Gerçek buğdaylarla akraba değildir, ancak tohumları un haline getirilerek tahıl benzeri şekilde kullanılır. Anavatanı Orta Asya’dır. İçeriğinde yüksek oranda rutin, kersetin, D-chiro-inositol, lif, magnezyum, demir, manganez, fosfor, B kompleks vitaminleri ve esansiyel aminoasitler (lizin, treonin) bulunur.
BİTKİ ETKEN MADDESİ
Başlıca etken maddeleri rutin, kersetin, fagopirin ve D-chiro-inositol’dür. Bu bileşikler antioksidan, damar güçlendirici, antidiabetik ve antiinflamatuar etkilere sahiptir. Rutin, damar geçirgenliğini azaltır ve kılcal damarları korur.
BİTKİNİN İLAÇ SEKTÖRÜNDE KULLANILAN ETKEN MADDESİ
Rutin, ilaç sektöründe damar sağlığını koruyucu ve varis tedavisinde kullanılan birçok preparatın doğal kaynağıdır. Karabuğdaydan elde edilen D-chiro-inositol, insülin duyarlılığını artırıcı etkisi nedeniyle diyabet tedavisinde araştırılmaktadır.
BİTKİ GIDA TAKVİYELERİNDE KULLANILAN EKSTRAKT MADDESİ VAR MI
Evet. Karabuğday ekstresi, rutin ve D-chiro-inositol içeriği sayesinde gıda takviyelerinde yer alır. Damar elastikiyetini artıran, kolesterol dengeleyici ve glisemik kontrolü destekleyen ürünlerde kullanılır. Ayrıca glutensiz diyetlerde fonksiyonel gıda hammaddesidir.
MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK OLARAK KULLANIMI VAR MI
Karabuğday polifenolleri, Nrf2 yolağını aktive ederek antioksidan genlerin (HO-1, SOD, GPx) aktivitesini artırır. Rutin ve kersetin, NF-κB ve COX-2 genlerinin ekspresyonunu baskılayarak inflamasyonu azaltır. D-chiro-inositol, hücresel insülin sinyal yolunu (PI3K/Akt) aktive ederek glikoz alımını artırır. Ayrıca fagopirin bileşiği, hücre yenilenmesi ve ışığa duyarlı tedaviler (fotodinamik terapi) üzerine moleküler düzeyde araştırılmaktadır.
LOKMAN HEKİMLERDEN KISA GERÇEK FORMÜLLER VEYA KULLANIMI
İbn-i Sina, karabuğdayı doğrudan anmasa da 'damarları kuvvetlendiren ve kanı temizleyen bitkiler' arasında benzer bileşiklere sahip türlerden bahseder. Davud el-Antaki, 'kan dolaşımını düzenleyen bitkilerle yapılan karışımların damar sertliğini azalttığını' belirtmiştir. Anadolu’da karabuğday lapası, mideyi yumuşatıcı ve sindirimi düzenleyici olarak kullanılmıştır.