- Bitki Adı
- Şekerciboyası Kökü
- Bitki Diğer Adları
- Pokeweed Root, Şekerciotu
- Latince Adı
- Phytolacca americana L.
- Almanca Adı
- Kermesbeere
- Arapça Adı
- فليطولاكا
- Farsça Adı
- فیتولاکا
- Fransızca Adı
- Raisin d’Amérique
- İngilizce Adı
- Pokeweed, Poke Root
- İtalyanca Adı
- Fitolacca
- Rusça Adı
- Фитолакка
- Yunanca Adı
- Φυτολάκκα
- Bulunduğu Yer
- Kuzey Amerika kökenlidir.
- Toplanma Zamanı
- Kökleri sonbaharda toplanır.
- Kullanılan Bölgesi
- Kökleri.
- Yetiştiği Bölgeler
- Kuzey Amerika, Avrupa’ya da yayılmıştır.
- Bitki Tanımı
- Boyacı bitkiler familyasından, otsu çok yıllık bir bitkidir. Meyveleri siyah renklidir.
- Günlük Kullanım
- Çok zehirli olduğundan doğrudan kullanımı önerilmez.
- Modern Bilimde
- Bazı alkaloidleri ve saponinleri nedeniyle farmakolojik araştırmalarda yer almaktadır.
- Kullanım Alanları
- Tarihsel olarak boya yapımında ve bazı halk uygulamalarında kullanılmıştır.
- Yan Etkileri
- Oldukça zehirli olup, yanlış kullanımda ölümcül olabilir.
- Hazırlanış Şekli
- Modern tıpta doğrudan kullanımı önerilmez, araştırma amaçlı ekstraktları incelenmektedir.
- Azerbaycan Adı
- Boyacı otu
- Bitki İçeriği
Şekerciboyası kökü, Phytolaccaceae familyasından gelen, Kuzey Amerika kökenli çok yıllık otsu bir bitkidir. Bitkinin kökü, yaprakları ve meyveleri glikoprotein, saponin, alkaloid, betasiyanin pigmentleri, fenolik asitler ve triterpenler açısından zengindir. Ancak bazı kısımları toksiktir.
- Bitki Etken Maddesi
Başlıca etken maddeleri fitolaktozid, fitolakkatoksin, fitolaktojenin, triterpen saponinler ve betasiyanin pigmentleridir. Bu bileşikler güçlü biyolojik aktivite gösterir; düşük dozlarda bağışıklık uyarıcı, yüksek dozlarda ise toksik etkilidir.
- Bitkinin İlaç Sektöründe Kullanılan Etken Maddesi
Phytolacca bileşikleri, özellikle fitolakkatoksin ve fitolakkatigenin, antiviral ve antikanser araştırmalarında model madde olarak incelenmiştir. Ayrıca immünmodülatör etkisi nedeniyle bazı homeopatik preparatlarda seyreltilmiş formda kullanılmaktadır.
- Bitki Gıda Takviyelerinde Kullanılan Ekstrakt Maddesi Var mı
Doğrudan kullanılmaz. Çünkü bitkinin kök ve yaprak kısımları toksik bileşen içerir. Ancak kontrollü ve seyreltilmiş Phytolacca ekstraktı, homeopatik gıda takviyelerinde lenfatik sistem desteği amacıyla çok düşük dozda kullanılmaktadır.
- Moleküler Biyoloji ve Genetik Olarak Kullanımı Var mı
Phytolacca americana’dan izole edilen Pokeweed antiviral protein (PAP), moleküler biyolojide ribozom inaktivasyon proteini olarak kullanılmıştır. Bu protein, virüs replikasyonunu engelleyici etkisi nedeniyle antiviral araştırmalarda önemli bir modeldir. Ayrıca PAP, genetik mühendisliğinde hedef hücre protein sentezinin kontrolü için deneysel olarak kullanılmıştır.
- Lokman Hekimlerden Kısa Gerçek Formüller veya Kullanımı
Klasik İslam tıbbında doğrudan adı geçmez. Ancak Davud el-Antaki, 'kırmızı köklü bitkilerin kanı harekete geçiren, lenfleri temizleyen' özelliklerinden bahsetmiştir. Anadolu hekimleri bu bitkinin çok az miktarını, başka bitkilerle karıştırarak deri hastalıkları ve çıbanlarda haricen kullanmışlardır.