- Bitki Adı
- Şekerciboyası Kökü
- Bitki Diğer Adları
- Pokeweed Root, Şekerciotu
- Azerbaycan Adı
- Boyacı otu
- Latince Adı
- Phytolacca americana L.
- Almanca Adı
- Kermesbeere
- Arapça Adı
- فليطولاكا
- Farsça Adı
- فیتولاکا
- Fransızca Adı
- Raisin d’Amérique
- İngilizce Adı
- Pokeweed, Poke Root
- İtalyanca Adı
- Fitolacca
- Rusça Adı
- Фитолакка
- Yunanca Adı
- Φυτολάκκα
- Bulunduğu Yer
- Kuzey Amerika kökenlidir.
- Toplanma Zamanı
- Kökleri sonbaharda toplanır.
- Kullanılan Bölgesi
- Kökleri.
- Yetiştiği Bölgeler
- Kuzey Amerika, Avrupa’ya da yayılmıştır.
BİTKİ TANIMI
Boyacı bitkiler familyasından, otsu çok yıllık bir bitkidir. Meyveleri siyah renklidir.
GÜNLÜK KULLANIM
Çok zehirli olduğundan doğrudan kullanımı önerilmez.
MODERN BİLİMDE
Bazı alkaloidleri ve saponinleri nedeniyle farmakolojik araştırmalarda yer almaktadır.
KULLANIM ALANLARI
Tarihsel olarak boya yapımında ve bazı halk uygulamalarında kullanılmıştır.
YAN ETKİLERİ
Oldukça zehirli olup, yanlış kullanımda ölümcül olabilir.
HAZIRLANIŞ ŞEKLİ
Modern tıpta doğrudan kullanımı önerilmez, araştırma amaçlı ekstraktları incelenmektedir.
BİTKİ İÇERİĞİ
Şekerciboyası kökü, Phytolaccaceae familyasından gelen, Kuzey Amerika kökenli çok yıllık otsu bir bitkidir. Bitkinin kökü, yaprakları ve meyveleri glikoprotein, saponin, alkaloid, betasiyanin pigmentleri, fenolik asitler ve triterpenler açısından zengindir. Ancak bazı kısımları toksiktir.
BİTKİ ETKEN MADDESİ
Başlıca etken maddeleri fitolaktozid, fitolakkatoksin, fitolaktojenin, triterpen saponinler ve betasiyanin pigmentleridir. Bu bileşikler güçlü biyolojik aktivite gösterir; düşük dozlarda bağışıklık uyarıcı, yüksek dozlarda ise toksik etkilidir.
BİTKİNİN İLAÇ SEKTÖRÜNDE KULLANILAN ETKEN MADDESİ
Phytolacca bileşikleri, özellikle fitolakkatoksin ve fitolakkatigenin, antiviral ve antikanser araştırmalarında model madde olarak incelenmiştir. Ayrıca immünmodülatör etkisi nedeniyle bazı homeopatik preparatlarda seyreltilmiş formda kullanılmaktadır.
BİTKİ GIDA TAKVİYELERİNDE KULLANILAN EKSTRAKT MADDESİ VAR MI
Doğrudan kullanılmaz. Çünkü bitkinin kök ve yaprak kısımları toksik bileşen içerir. Ancak kontrollü ve seyreltilmiş Phytolacca ekstraktı, homeopatik gıda takviyelerinde lenfatik sistem desteği amacıyla çok düşük dozda kullanılmaktadır.
MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK OLARAK KULLANIMI VAR MI
Phytolacca americana’dan izole edilen Pokeweed antiviral protein (PAP), moleküler biyolojide ribozom inaktivasyon proteini olarak kullanılmıştır. Bu protein, virüs replikasyonunu engelleyici etkisi nedeniyle antiviral araştırmalarda önemli bir modeldir. Ayrıca PAP, genetik mühendisliğinde hedef hücre protein sentezinin kontrolü için deneysel olarak kullanılmıştır.
LOKMAN HEKİMLERDEN KISA GERÇEK FORMÜLLER VEYA KULLANIMI
Klasik İslam tıbbında doğrudan adı geçmez. Ancak Davud el-Antaki, 'kırmızı köklü bitkilerin kanı harekete geçiren, lenfleri temizleyen' özelliklerinden bahsetmiştir. Anadolu hekimleri bu bitkinin çok az miktarını, başka bitkilerle karıştırarak deri hastalıkları ve çıbanlarda haricen kullanmışlardır.