Böğürtlen

• Böğürtlen
• Meyve, Yaprak
• Rubus suavisimus
• Tatlı Böğürtlen Yaprağı
• Yaprak (Yalnızca Bitkisel Çaylarda- Ekstresi Hariç)
• Rubus deliciosus
• Boysen böğürtleni
• Meyvesi

MEYVE TANIMI

Böğürtlen siyah renkte, salkım şeklinde, tatlı-ekşi aromalı bir meyvedir.

Böğürtlen çiftçinin ve meyve bahçeleri olanların hiç sevmediği bir diken türü, Arsız bir yapıya sahip olan ve durumda ve şartta çıkan dikenli meyvesi kadar yaprakları ve kökleride bir o kadar faydalı olan çok özel bir diken türüdür.

Boyu duruma göre çok farklılık gösterir 2-3 metreye kadar yüksekliklerde bulunur bazen sarmaşık halinde bazen ufak ağaç topluluklar halinde bulunmakta.

Anadolu’da her bölgede yetişmekte dikenleri bitkiler gurubundadır.

GÜNLÜK KULLANIM

Taze, reçel, şurup, şarap ve çay olarak tüketilir.

MODERN BİLİMDE

Antioksidan, C vitamini ve lif açısından zengin olup bağışıklık ve sindirim üzerine etkileri araştırılmıştır.

Vitamin kaynağı olarak özellikle çay ve taze tüketimde önerir.

KULLANIM ALANLARI

Gıda, reçel, şurup, şarap, çay, kozmetik.

• Antioksidan
• İltihap kurutucu,
• Kadın hastalıklarında,
• Ödem gidermede,
• Şeker düşürücü,
• Sistit,
• Tansiyon düşürücü,

YAN ETKİLERİ

Aşırı tüketimde mide rahatsızlığı yapabilir.

HAZIRLANIŞ ŞEKLİ

Taze tüketilir, kurutulur, reçel, şurup veya çay yapılır.

BİTKİ İÇERİĞİ

Böğürtlen (Rubus türleri), Rosaceae (gülgiller) familyasından çok yıllık dikenli bir çalı türüdür. Meyvesi antosiyanin açısından zengin, yaprakları tanen bakımından güçlüdür. Rubus fruticosus (böğürtlen meyvesi ve yaprağı), Rubus suavisimus (tatlı böğürtlen yaprağı) ve Rubus deliciosus (boysen böğürtleni) türleri tıbbi ve gıda amaçlı olarak değerlendirilir.

BİTKİ ETKEN MADDESİ

Etken maddeleri arasında antosiyaninler (siyanidin-3-glukozit, pelargonidin), flavonoidler (kempferol, kersetin), tanenler, ellagik asit, gallik asit, C vitamini, pektin, organik asitler (malik, sitrik) ve lifler bulunur. Yaprak kısmında özellikle gallotanenler ve flavonoidler yoğun olarak yer alır.

BİTKİNİN İLAÇ SEKTÖRÜNDE KULLANILAN ETKEN MADDESİ

Böğürtlen meyvesi ekstresi, antioksidan ve antienflamatuar etkisi nedeniyle farmasötik formülasyonlarda kullanılmaktadır. Rubus fruticosus yaprağı ekstresi, ağız ve boğaz enfeksiyonlarında antiseptik gargara ve pastil formüllerinde yer alır. Ellagik asit, hücre koruyucu ve DNA tamir mekanizmalarını destekleyen bir fitokimyasal olarak ilaç geliştirmede kullanılmaktadır.

BİTKİ GIDA TAKVİYELERİNDE KULLANILAN EKSTRAKT MADDESİ VAR MI

Evet. Böğürtlen ekstresi, özellikle antosiyanin ve polifenol içeriği sayesinde antioksidan gıda takviyelerinde yer alır. Rubus suavisimus yaprak ekstresi (tatlı böğürtlen yaprağı) ise doğal tatlandırıcı ve antiinflamatuar formülasyonlarda kullanılır. Ayrıca bağışıklık sistemi destekleyici ürünlerde sıklıkla yer almaktadır.

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK OLARAK KULLANIMI VAR MI

Böğürtlen antosiyaninleri, Nrf2 sinyal yolunu aktive ederek hücresel antioksidan savunmayı güçlendirir. Ellagik asit ve kersetin, apoptotik genlerin (Bax, p53) aktivasyonunu artırarak tümör baskılayıcı etki gösterir. Flavonoidler NF-κB yolunu baskılayarak inflamasyonu azaltır. Ayrıca DNA metilasyon dengesini koruyucu etkileri de rapor edilmiştir.

LOKMAN HEKİMLERDEN KISA GERÇEK FORMÜLLER VEYA KULLANIMI

İbn-i Sina, böğürtleni 'kanı temizleyen ve mideyi kuvvetlendiren' bir meyve olarak tanımlar. Davud el-Antaki, böğürtlen yaprağının 'ağız yaralarına ve boğaz iltihaplarına iyi geldiğini' belirtir. Anadolu’da böğürtlen yaprakları kaynatılarak gargara, meyvesi ise kan yapıcı şurup olarak kullanılmıştır.